عهدين مىسازد ، ولى با قرآن كريم نمىسازد ، چون قرآن كريم قبلا بشارت آمدن عيسى ع را نداده بود ، تا بگوئيم : « كلمه » در اين آيه به معناى آن بشارتى است كه قبلا داده بود ، بلكه قرآن ، عيسى ع را بشارت آور معرفى نموده ، نه كسى كه مردم از پيش بشارت آمدنش را شنيده باشند ، علاوه بر اينكه سياق جمله : * ( « اسْمُه الْمَسِيحُ » ) * با اين توجيه تناسبى ندارد ، چون ظاهر اين عبارت اين است كه لفظ « مسيح » نام خود كلمه است ، و يا به عبارت ديگر كلمه خود عيسى است نه نام ظهور او و يا ظهور كلمه اى كه قبلا به وسيله انبياء وعده اش داده شده بود . و چه بسا گفته باشند كه مراد از « كلمه » ، عيسى ع است ، چون عيسى ع روشنگر تورات براى مردم است ، و مرادى كه خداى تعالى از تورات دارد بيان مىكند ، و براى مردم ، آن مطالبى را كه يهوديان در تورات اضافه كرده‌اند مشخص مىسازد ، و اختلافى را كه در امور دينى دارند بر طرف مىسازد ، هم چنان كه خود آن جناب به حكايت قرآن در خطاب به بنى اسرائيل فرموده : « وَلأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيه » « 1 » ليكن اين نكته هر چند كه تعبير به كلمه را توجيه مىكند ، ولى آيه شريفه از قرينه اى كه مساعد با اين توجيه باشد خالى است . و چه بسا گفته باشند كه مراد از « كلمة منه » خود بشارت است ، مىخواهد به مريم خبر دهد كه به عيسى ع حامله مىشود و عيسى ع از او متولد خواهد شد و خلاصه مىخواهد بفرمايد : خداى تعالى به تو بشارت مىدهد به كلمه اى از خود و آن كلمه اين است : بشارت مىدهد تو را به اينكه به زودى بدون اينكه با مردى تماس گرفته باشى عيسى از تو متولد مىشود ، اين توجيه نيز درست نيست ، چون در ذيل آيه فرموده : اسم آن كلمه مسيح است و بنا بر اين توجيه اسم كلمه « مسيح » نيست بلكه اسمش « بشارت » است . و چه بسا گفته باشند كه مراد از كلمه خود عيسى ع است ، چون عيسى كلمه ايجاد است ، يعنى مصداق كلمه « كن » است و اگر خصوص عيسى ع را كلمه خوانده ، با اينكه هر انسانى و بلكه هر موجودى مصداقى از كلمه « كن » تكوينى است براى اين بود كه ولادت ساير افراد بر طبق مجراى اسباب عادى و مالوف صورت مىگيرد ، نطفه مرد با عمل نكاح به نطفه زن مىرسد و عوامل مقارن با اين عمل دست به كار مىشوند تا فرزند متولد شود و به

--> ( 1 ) تا برايتان بيان كنم پاره اى از مسائلى را كه در آن اختلاف داريد . « سوره زخرف ، آيه 63 »